Fransa'da devis nasıl hazırlanır?

Devis ne zaman zorunlu?

Fransa’da fiyat sözlü verilmez. « Ne kadar tutar » sorusunun cevabı yazılır, imzalanır ve iki tarafı da bağlar. Bazı işlerde bu bir tercih değil, kanunun istediği bir şeydir.

• Bir bireyin evinde yapılan tamir, bakım ve arıza (dépannage) işlerinde, iş 150 € TTC’yi aşıyorsa yazılı devis vermek zorunludur.
• Müşteri yazılı bir teklif istediğinde — tutar ne olursa olsun.
• Sigorta şirketi, apartman yönetimi (syndic) veya belediye için çalışıyorsanız devis zaten şart koşulur.

Zorunlu olmadığı işlerde bile devis vermek sizin lehinizedir. İş bittikten sonra « biz böyle konuşmamıştık » diyen bir müşteriye karşı elinizdeki tek belge odur; ödemeyen müşteri karşısında da avukatın ilk isteyeceği kâğıttır.

Devis vermek kural olarak ücretsizdir. Ölçü almak, keşif yapmak için ücret alacaksanız bunu ÖNCEDEN söylemeniz ve belgeye yazmanız gerekir.

Belgede ne bulunmalı?

Bir devis, üstünde tarih olan bir fiyat listesi değildir: kimin, kime, hangi işi, hangi şartlarla teklif ettiğini gösteren bir belgedir. Eksik bir devis, tartışma çıktığında hiçbir işe yaramaz.

• Firmanızın adı ve hukuki şekli (SARL, SASU, auto-entrepreneur…), adresi, SIRET numaranız.
• Müşterinin adı ve adresi; işin yapılacağı adres farklıysa o da ayrıca.
• Belgenin tarihi ve numarası.
• İşler kalem kalem: her satırda açıklama, miktar, birim fiyat.
• Her satırın KDV oranı; en altta toplam HT, KDV tutarı ve toplam TTC.
• Teklifin geçerlilik süresi.
• Ödeme koşulları: kapora, ödeme vadesi, gecikme faizi.
• Şantiye işlerinde décennale sigortanız: sigortacının adı, poliçe numarası ve teminatın coğrafi kapsamı.

Faturea’da bu alanların neredeyse tamamı ayarlarınızdan otomatik gelir. Siz sadece işleri yazarsınız; firma bilgileri, SIRET, sigorta satırı ve KDV hesapları belgeye kendiliğinden basılır.

Satırları nasıl yazmalı?

En sık yapılan hata, işi tek satırda toplamaktır: « banyo işleri — 3 000 € ». Müşteri neyi kabul ettiğini bilmez, siz de sonradan çıkan işi neden ayrıca istediğinizi anlatamazsınız.

Doğrusu, işi yaptığınız sırayla ve ölçüyle yazmaktır: hazırlık, malzeme, uygulama, temizlik. Her satırın kendi miktarı ve birim fiyatı olur. Büyük işlerde satırları odalara ayırın — müşteri iki teklifi karşılaştırırken bu başlıklara bakar.

Fransızca yazmanız gerekmez. Siz kendi dilinizde yazarsınız; belgeye Fransızcası basılır. Sık kullandığınız terimleri bir kez düzelttiğinizde program onları öğrenir ve bir daha sormaz.

Rakamlarla bir örnek

Geçerlilik süresi

Bir devis sonsuza kadar geçerli değildir. Belgeye bir geçerlilik süresi yazarsınız: o süre içinde müşteri kabul ederse fiyatınız bağlar, sonrasında bağlamaz.

Uygulamada en yaygını 30 gündür; 60 veya 90 gün de görülür. Malzeme fiyatı oynayan işlerde süreyi kısa tutun — üç ay önce verdiğiniz fiyatı bugün tutturamayabilirsiniz ve aradaki farkı siz ödersiniz.

Süre dolduktan sonra müşteri « tamam » derse eski belgeyi kabul etmek zorunda değilsiniz: yeni bir devis hazırlarsınız. Eski belgenin üstüne yazmayın, yeni sürüm çıkarın — hangi fiyatın ne zaman verildiği belli kalsın.

⚠️ Geçerlilik süresi yazmayı unutursanız, aylar sonra gelen bir müşteri karşısında elinizde savunma kalmaz.

Kapora (acompte): ne kadar, ne zaman?

Kapora, işe başlamadan alınan ön ödemedir. Kanunen zorunlu değildir, ama malzemeyi siz alıyorsanız normaldir ve müşteri de bunu bekler.

Uygulamada en yaygını %30’dur. Uzun işlerde ödeme bölünür: başlangıçta %30, ara aşamada %40, teslimde kalan %30 gibi. Faturea’da yüzde veya tutar olarak yazarsınız; belgeye « Acompte » satırı ve « Reste à payer » (kalan ödeme) kendiliğinden gelir.

Kapora toplam tutardan düşülür, üstüne eklenmez. İsterseniz kapora için ayrı bir fatura kesersiniz; son faturada o tutar otomatik olarak indirilir.

⚠️ Bu rehberdeki en pahalı tuzak: belge müşterinin evinde imzalandıysa veya uzaktan kabul edildiyse (« hors établissement ») ve müşteri BİREYSEL ise, sözleşmenin kurulmasından sonraki 7 gün boyunca kapora dâhil hiçbir ödeme alamazsınız (art. L221-10). Yani imza günü elinize para alamazsınız. Müşteri sizin iş yerinize geldiyse bu yasak yoktur.

Müşteriye nasıl kabul ettirilir?

İki yol vardır. Yanınızdaysa: belgeyi telefonunuzdan açarsınız, müşteri parmağıyla imzalar, imza belgeye işlenir. Uzaktaysa: kendisine bir bağlantı gider, telefonundan « kabul ediyorum » der; onayın tarihi ve saati kaydedilir.

Kâğıt üzerinde çalışıyorsanız aranan formül bellidir: müşterinin el yazısıyla « Bon pour accord », tarih ve imza. Sadece imza yeterli sayılmayabilir.

Bireysel müşteri belgeyi kendi evinde imzaladıysa ya da uzaktan kabul ettiyse 14 gün cayma hakkı vardır (art. L221-18) ve bunu ona YAZILI bildirmek zorundasınız. Bildirmezseniz süre 14 gün değil 12 AY olur — iş bittikten çok sonra bile cayabilir. Faturea bu metni ve kanunun istediği cayma formunu belgeye kendisi ekler.

14 gün dolmadan işe başlamak istiyorsanız müşterinin açık talebini almanız gerekir (art. L221-25); aksi halde yaptığınız iş ödenmeyebilir. Şirket müşterilerinde cayma hakkı yoktur; yiyecek işleri (restoran, catering, snack) de kanunen bu hakkın dışındadır.

Kabul edildikten sonra ne oluyor?

İmzalanan devis artık bir sözleşmedir. Fazladan iş çıkarsa sözlü anlaşmayla ilerlemeyin: yeni bir devis (avenant) hazırlayıp onu da imzalatın. Ödenmeyen ek işlerin neredeyse tamamı buradan çıkar.

İş bitince aynı belgeden fatura üretilir: kalemler, KDV ve kapora aynen taşınır, üstüne fatura numarası ve ödeme vadesi eklenir. Teklifi yeniden yazmanız gerekmez.

Şantiye işlerinde teslimde bir teslim tutanağı (PV de réception) imzalatmak işi resmen bitirir, kalan ödemeyi muaccel kılar ve garantileri başlatır.

Sık yapılan hatalar

• Belirsiz satırlar. « Banyo işleri — 3 000 € » bir teklif değil, bir tartışma davetidir.
• Geçerlilik süresi koymamak.
• KDV oranını rastgele seçmek. Emin değilseniz %20 kullanın: eksik toplanan KDV’yi devlet sizden ister.
• Şantiye işinde décennale sigorta bilgilerini yazmamak — bu bilgiler belgede bulunmak zorundadır.
• Evde imzalanan bir sözleşmede kaporayı imza günü almak (7 gün kuralı).
• Kabul edilmiş bir devis’i sessizce değiştirmek. Yeni sürüm çıkarın, müşteriye tekrar onaylatın.
• Numaraları elle vermek. Numaralandırma kesintisiz ve sıralı olmalıdır; Faturea numarayı gönderim anında verir, bu yüzden taslakta numara görünmez.